Meander ma brzegi strome po stronie zewnętrznej i łagodne po wewnętrznej. Stromość wynika z efektu podcinania brzegu przez nurt rzeki. Łagodność brzegu wewnętrznego wynika zaś z towrzenia się na nim ławicy piaszczyte na której osadza się ił.

Meandry tworzą się zazwyczaj w dolnym oraz środkowym odcinku rzeki, tam gdzie ma ona mały spadek oraz powolny nurt. W miarę upływu czasu meander zwiękza swą krzywiznę i przesuwa się ku ujściu rzeki, poszerzając tym samym rzeczną dolinę.

Z czasem, zwykle w czasie wiosennej wezbranej wody, rzeka tworzy nowe koryto, odcinając meander. Ten zaś stopniowo zamienia się w starorzecze.

Nazwa meander pochodzi od rzeki Meanderes płynącej w Azji Mniejszej, która tworzy bardzo liczne zakola.