Wydłużone, opływowe ciało o długiej, masywnej głowie. Średnica oka mniejsza od długości pyska. Szczęka górna wysunięta do przodu. Duży, pojedynczy wąs na podbródku, równy prawie średnicy oka. Linia boczna w środkowej partii ciała wygięta ku górze, dalej od początku drugiej płetwy grzbietowej prawie prosta. Trzy blisko siebie osadzone płetwy grzbietowe o zaokrąglonych krawędziach. Pierwsza z 14-15, druga z 18-22, a trzecia z 17-20 miękkimi promieniami. Dwie płetwy odbytowe (również zaokrąglone krawędzie); w pierwszej 19-23, w drugiej 17-19 miękkich promieni. Druga płetwa odbytowa rozpoczyna się pod początkiem nasady (lub nieco z tyłu) drugiej płetwy grzbietowej. Płetwa ogonowa prosto ścięta. Ubarwienie zmienne, zależnie od miejsca przebywania ryb; zazwyczaj zielonkawe, jasnoszare, brązowawe lub czerwonawe z plamistym wzorem. Strona brzuszna brudnobiała. Linia boczna jasna, wyraźnie odcinająca się. Młode ryby o długości 5-10 cm mają na ciele wyraźny wzór szachownicy. Maksymalna długość 2 m (waga 95 kg - północno-zachodni Atlantyk). W Morzu Północnym, w wieku 6-10 lat osiąga długość około 80 cm.

Północny Atlantyk. Na zachodzie od północnej Finlandii do północnej Karoliny, na wschodzie od Spitsbergenu do Zatoki Biskajskiej; w Morzu Bałtyckim żyje podgatunek Gadus morhua callarias - dorsz bałtycki. Przebywa w strefie od brzegu do głębokości 600 m (czasami głębiej, jednak zwykle od 150 do 220 m), zarówno przy dnie, jak też w strefie wolnej wody. Młode ryby często spotkać można w bardzo płytkich wodach.

Gatunek ten obok dużych form wędrownych, podejmujących dalekie rozrodcze i pokarmowe wędrówki, tworzy również formy osiadłe, bytujące w fiordach i przybrzeżnych wodach. Większość tworzonych przez dorsza form rozradza się wiosną (przy temperaturze wody 4-6 °C). Po gwałtownej gonitwie para przylegając ciasno do siebie ciała składa w toni wodnej do pięciu milionów zapładnianych natychmiast jaj. Przezroczysta ikra (średnica 1,5 mm) unosi się w górę ku powierzchni wody. Okres jej inkubacji trwa 2-4 tygodnie. Po 3-5 miesiącach pelagicznego życia młode ryby o długości 3-6 cm schodzą w przydenne warstwy wody.

Zwierzęta denne, w starszym wieku ryby.